Pod nazwą Consol (także Consolan, a w Związku Sowieckim WRM-5) kryje się modyfikacja przedwojennego niemieckiego systemu nawigacji dalekiego zasięgu Electra - Sonne.
System powstał w niemieckiej firmie Standard Elektrik Lorenz w roku 1938. Konstruktor, dr Kramar, nadał nowemu urządzeniu nazwę Salome. Czynniki wyższe, widać odporne na powab pięknej Salomei, zmieniły nazwę na Elektra. Wojskowi wymyślili już bardziej odpowiedni kryptonim - Sonne (Słońce). Tak na marginesie: eksperymentalne wersje Sonne nazywały się Mond (Księżyc) i Stern (gwiazda).
Nawiasem mówiąc Ernst Kramar był także konstruktorem systemu podejścia do ladowania Lorenz.
W czasie II wojny światowej zbudowano dla potrzeb Kriegsmarine i Luftwaffe radiolatarnie w krajach okupowanych: Stavanger w Norwegii i Ploneis we Francji. Stacja w Lugo w Hiszpanii była osobistym darem Hitlera dla Franco. W rzeczywistości wujkowi Adolfowi chodziło o nawigacyjne potrzeby okrętów podwodnych przeciskających się na Morze Śródziemne.
Angielska nazwa systemu wywodzi się z hiszpańskiego con Sol - za Słońcem. Brawa za szczerość.
Zasada wyznaczania linii pozycyjnej była zbliżona do zasady radiolatarni obrotowych, z tym, że obracane były "zębate", lub jak kto woli promieniste (stąd to Słońce) charakterystyki nadawcze.
Cykl pracy stacji Consol obejmował cztery etapy (czasy dla LEC, różniły się w zależności od stacji):
Formowanie wielolistkowej charakterystyki i jej obrót były ściśle związane z konstrukcją radiolatarni. System antenowy składał sie z trzech wysokich masztów (stacja Bushmills miała maszty po 370m !) oddalonych od siebie o dokładnie trzy długości fali. Sygnał emitowany przez anteny zewnętrzne był przesunięty w fazie względem anteny środkowej; kiedy faza sygnału jednej z anten był przesunięty o 90 stopni w przód, sygnał drugiej był o tyle samo opóźniony. Przełączanie zależności fazowych dawało efekt obrotu, a właściwie zbiegania się listków ku przedłużeniu linii anten.
Sygnał radiolatarni był kluczowany w ten sposób, że listki charakterystyki dawały na przemian kropki i kreski. Pod koniec fazy obracania charakterystyk kropki i kreski zbiegały się w sygnał ciągły.
Nie trzeba zatem było mierzyć czasu od początku cyklu, tylko liczyć kreski lub kropki do momentu usłyszenia sygnału ciągłego. Znając kierunek linii anten i wiedząc że każdy listek (kropka lub kreska) ma szerokość 7,5 stopnia, można było określić namiar własnej pozycji (radial). Istniały też aparaty do automatycznego liczenia znaków (tzw. ESCO).
Zasięg sygnałów radiolatarni wynosił około 2000 km (zależnie od warunków propagacji fal). Dużą wadą systemu była "niepewna" dokładność (od 3 do 15 stopni, szczególnie zaraz po zachodzie Słońca i w obecności linii brzegowej), "martwe" sektory radiolatarni na przedłużeniu linii anten i niejednoznaczność pomiaru.
Niejednoznaczność wynikała z możliwości pomyłki co do tego po której stronie radiolatarni znajduje się samolot. Dla określenia pozycji potrzeba było albo linii pozycyjnej innej stacji, albo radionamiaru na stację. W lotnictwie stosowano tę drugą metodę, ponieważ sygnały były emitowane na częstotliwościach 190 - 363 kHz i można je było odbierać przy pomocy radiokompasu (150 - 1750 kHz).
Z powodu dobrego pokrycia na obszarze Europy i Atlantyku, a także niewielkich wymagań co do sprzętu odbiorczego na pokładzie statku lub samolotu (odbiornik średniofalowy) Consol został przyjęty jako zalecany standard przez PICAO (Provisional ICAO). Po wojnie znacznie zwiększono zwiększono liczbę radiolatarni, utrzymywanych przez lokalne zarządy latarni morskich nawet do lat osiemdziesiątych.
Radiolatarnie Consol, Consolan i WRM-5:
| Częstotliwość | Znak | Lokalizacja | Współrzędne | Zasięg | Moc | Cykl | |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 192,0 kHz | SFI | San Francisco, USA | 38112N 1223419W | ||||
| 194,0 kHz | TUK | Nantucket, USA | 4116 6N 701049W | 2000W | 75 s | ||
| 257,0 kHz | FRQ | Ploneis, Francja | 48 0 6N 41 25 4W | 2000W | 40 s | ||
| 263,0 kHz | PZ | Zat. Posjeto, Rosja | 42 41 7N 13 05 67E | 1000nm | 266,0 kHz | MWN | Bushmills, Irlandia | 55 12 20N 62 82W | 2000W | 40 s |
| 269,0 kHz | KN | Kap Kanin, Rosja | 683818N 432330E | 500nm | |||
| 280,0 kHz | PA | W. Pankratjewa, Rosja | 76 7 5N 6010 5E | 500nm | |||
| 285,0 kHz | LG | Lugo, Pn. Hiszpania | 431453N 72853W | 1000W | 60 s | ||
| 315,0 kHz | SL | Sewilla, Pd. Hiszpania | 373117N 6 148W | ||||
| 319,0 kHz | LEC | Stavanger, Norwegia | 583732N 53749E | 1000W | 60 s | ||
| 332,5 kHz | LEX | Andoya, Norwegia | 69 854N 1553 0E | 1000W | |||
| 332,5 kHz | LMC | W. Jan Mayen, Norwegia | 705825N 82943W | 1000W | |||
| 332,5 kHz | LJS | Bjornoya, Svalbard | 742934N 19 335E | 2x750W , 1x3000W | |||
| 340,0 kHz | NA | W. Shumshu, Rosja | 5049 2N15626 E | 1000nm | |||
| 363,0 kHz | RB | Płw. Rybackij, Rosja | 694512N 3255 0E | 500nm | |||
| 372,0 kHz | KS | Płw. Tierpjenija, Rosja | 49 418N14421 1E | 1000nm | |||
| ? | ? | Miami, FL, USA | 1000nm | 37,5 s |
![]() | Na zdjęciu: jedna z trzech wież antenowych radiolatarni Consol w Lugo w Hiszpanii. Wieże mają wysokość po 110 metrów i są oddalone od siebie o dokładnie 2823.104 m. Rozstaw masztów antenowych jest uzależniony od długości fali, wiec zmiana jej częstotliwości roboczej była praktycznie niemożliwa. Wokół każedgo z masztów zakopano około setki promieniście rozchodzących się przewodów, co ma na celu uniknięcie nawet śladów poziomej polaryzacji fal. Na szczycie widać piętnastometrowej średnicy izolator do mocowania linek właściwej anteny. |
| Zapis sygnału stacji Consol LEC w Stavanger, wykonany przez Vaino Lehtoranta w 1981 roku. Stacja ta została wyłączona w roku 1996. Obecnie LEC nadaje na starej częstotliwości 319 kHz, ale już jako zwykła NDB. | ![]() |